Pozwy grupowe (zbiorowe) - konsolidacja grup

Rozpoznawanie spraw w postępowaniu grupowym oznacza, że sądy mogą prowadzić sprawy wnoszone przez grupy osób przeciwko jednemu podmiotowi. Dokładniej rzecz biorąc chodzi o możliwość rozstrzygnięcia podobnych spraw wielu osób lub podmiotów w jednym postępowaniu sądowym. Przepisy w tym postępowaniu ułatwiają dostęp do sądu w sytuacjach, gdy dochodzenie roszczeń w takim właśnie postępowaniu jest korzystniejsze dla zainteresowanego niż występowanie indywidualne na drogę sądową, np. w przypadku dochodzenia małych kwotowo roszczeń od jednego sprawcy szkody.

Postępowanie grupowe może być prowadzone w interesie minimum 10 osób, które kierują podobne roszczenia oparte na tej samej lub takiej samej podstawie prawnej. Chodzi np. o korzystanie z usług jednego banku, kurację tym samym medykamentem czy uczestniczenie w jednym wypadku drogowym.

Ocena, czy więź istniejąca między podmiotami daje możliwość połączenia ich w grupę i dopuszczenia do rozpoznania sprawy, będzie każdorazowo należała do sądu badającego wstępnie pozew. Sąd może odrzucić pozew w postępowaniu grupowym, gdy stwierdzi brak okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy w tym trybie.

W postępowaniu grupowym możliwe jest dochodzenie roszczeń o różnym charakterze, zarówno pieniężnych, jak i niepieniężnych.

W przypadku dochodzenia roszczeń pieniężnych, członkowie grupy muszą wyrazić zgodę na ryczałtowe określenie należnego im odszkodowania. Oznacza to, że rezygnują z możliwości dochodzenia tych należności indywidualnie i w zwiększonej wysokości. Przepisy dopuszczają możliwość zróżnicowania wysokości roszczeń, ale tylko w sytuacji, gdy niemożliwe jest ujednolicenie roszczeń pieniężnych wszystkich członków grupy, np. ze względu na różny charakter wyrządzonych im szkód.

Kaucja jest składana w gotówce przez powodów na wniosek pozwanego. Jeżeli powód odmówi jej złożenia, decyzję w tej sprawie podejmie sąd.

Wysokość kaucji nie może być wyższa niż 10% wartości przedmiotu sporu. Pozwany, w toku postępowania, może zażądać zwiększenia jej wysokości, decyzję o zmianie będzie podejmował również sąd. Postępowaniem grupowym będą objęte roszczenia tych osób, które wyrażą taką wolę.

Postępowanie grupowe można podzielić na cztery części:

* postępowanie grupowe obejmuje zasadniczo cztery etapy:
* dopuszczenie do postępowania,
* ustalenie zakresu sprawy,
* rozpoznanie sprawy, kończące się wydaniem orzeczenia oraz wykonanie orzeczenia, w tym w zakresie kosztów postępowania.

Może to być członek grupy albo powiatowy rzecznik konsumentów.

Reprezentant grupy uzgadnia m.in. zasady uczestnictwa w grupie oraz ustala wysokość wynagrodzenia dla adwokata. Relacje między członkami grupy i jej reprezentantem zostaną ustalone w umowie, którą będzie można dowolnie ukształtować. Na wniosek więcej niż połowy członków grupy sąd może dokonać zmiany jej reprezentanta.

Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym nie wyklucza możliwości wytoczenia procesu przeciw temu samemu pozwanemu przez osoby, które nie przystąpią do grupy, pomimo tego, że ich roszczenie nadawałoby się do tego, albo też wystąpiły z grupy w przewidzianym trybie.

Postępowania grupowe rozpatrywane są przez sądy okręgowe w składzie 3 sędziów zawodowych.

Przewidziano możliwość ugodowego załatwienia sprawy. Sąd może skierować strony do mediacji. Ugodowe załatwienie sprawy może nastąpić w każdym jej stadium. Ugoda podlega jednak kontroli sądu.

Postępowanie grupowe pozwala odciążyć sądy od rozpatrywania wielu podobnych spraw oraz zmniejszy koszty postępowania sądowego dla powodów. Z tych przepisów mogą skorzystać także przedsiębiorcy, np. ci którzy zawarli umowy o opcje walutowe, jeżeli sąd potwierdzi zasadność takiego typu postępowania.